ERİŞİLEBİLİR TASARIM

Erişilebilirlik

Sitenin klavye, odak, başlık yapısı, tema, mobil kullanım, tablo, quiz ve galeri alanlarında izlediği yaklaşımı; test kapsamı ve bilinen sınırlarla açıklar.

Son kontrol: 27 Temmuz 2026WCAG 2.2’den yararlanan yaklaşım
DÜRÜST KAPSAM

Resmî uygunluk sertifikası iddiası yoktur

Site, W3C tarafından yayımlanan WCAG 2.2 ilkelerinden yararlanır; ancak bağımsız uzman denetimiyle verilmiş resmî bir AA veya başka uygunluk sertifikası bulunduğu iddia edilmez. Otomatik araçlar ve tarayıcı testleri önemli sorunları yakalar, fakat engelli kullanıcıların gerçek deneyiminin yerine geçmez.

Erişilebilirlik tek seferlik kontrol değildir. Yeni sayfa, quiz, tablo, galeri veya menü davranışı eklendiğinde klavye, odak, yakınlaştırma, ekran boyutu ve içerik yapısı yeniden sınanmalıdır.

YAPISAL ERİŞİM

Klavye, başlık ve odak

  • Her sayfada ana içeriğe atlama bağlantısı bulunur.
  • Sayfa başına tek H1 ve anlamlı H2/H3 sırası hedeflenir.
  • Bağlantı ve düğmeler gerçek HTML öğeleri olarak kullanılır.
  • Odak göstergesi kaldırılmaz; menü ve dialoglarda görünür kalır.
  • Açılır menüler Escape tuşu ve klavye sırasıyla kullanılabilir.
  • Modal veya galeri kapandığında odak başlangıç öğesine dönmelidir.
GÖRSEL TASARIM

Kontrast, tema, yakınlaştırma ve hareket

Açık ve koyu tema aynı içerik hiyerarşisini korur. Renk tek başına doğru, yanlış, aktif veya tamamlandı anlamı taşımaz; metin, rozet veya şekil gibi ikinci işaret kullanılır. Uzun başlıkların, büyük metnin ve yüzde 125 yakınlaştırmanın kesilmeden çalışması hedeflenir.

Azaltılmış hareket tercihinde zorunlu olmayan animasyonlar azaltılır. İçerik okunması için hareketi takip etmek zorunlu olmamalıdır. Dekoratif görseller ekran okuyucudan gizlenir; bilgi taşıyan görseller işlevsel alt metin alır.

ETKİLEŞİMLİ ALANLAR

Tablo, quiz ve galeri kontrolleri

Tablo, quiz ve galeri kontrolleri tablosu
BileşenErişilebilirlik hedefiTest
TabloBaşlık hücreleri korunur; küçük ekranda yatay kaydırma sağlanır390 px ve yüzde 125 yakınlaştırma
QuizSoru, seçenek, geri bildirim ve açıklama klavyeyle kullanılabilirTam quiz ve yanlışlardan tekrar
İlerleme merkeziDurum yalnız renkle verilmezEkran metni ve rozet kontrolü
GaleriDüğme, dialog adı, Escape, önceki/sonraki ve odak dönüşüKlavye ve mobil test
Mega menüButon durumu, aria-expanded ve panel ilişkisiFare, dokunma ve klavye
TEST MATRİSİ

Neler kontrol edilir?

  • 360, 390, 430, 768, 1024, 1280, 1440 ve 1920 piksel görünüm
  • Yüzde 125 yakınlaştırma ve uzun başlıklar
  • Yalnız klavye ile ana görevlerin tamamlanması
  • Escape ile menü ve dialog kapanması
  • Görünür odak ve mantıklı sıralama
  • Açık ve koyu tema
  • Yatay taşma ve tablo kaydırma
  • Tek H1, alt metin ve dil etiketi
  • Quiz geri bildirimi ve hata mesajları
  • Azaltılmış hareket tercihi
BİLİNEN SINIRLAR

Neden “tamamlandı” demiyoruz?

Tarayıcı, ekran okuyucu, işletim sistemi, büyütme aracı ve giriş yöntemi kombinasyonları çok çeşitlidir. Her kombinasyonun bu aşamada insan eliyle test edildiği söylenemez. PDF, video, ses veya yeni bir üçüncü taraf bileşen eklendiğinde yeni erişilebilirlik gereksinimleri doğabilir.

Sitede açık iletişim formu bulunmadığı için ziyaretçi geri bildirimi alınan bir form yoktur. Bu durum veri minimizasyonunu destekler; ancak erişilebilirlik sorununun doğrudan bildirilmesi için site dışındaki yayın sahibi kanalların ayrıca yönetilmesi gerekir.

GERİ DÖNÜŞ VE DENETİM

İnsan testi için görev senaryoları

Erişilebilirlik değerlendirmesi yalnız sayfadaki öğeleri saymakla sınırlı kalmamalıdır. Kullanıcı ana menüden bir derse ulaşabilmeli, quiz çözebilmeli, yanlış açıklamasını okuyabilmeli, ilerleme verisini silebilmeli ve galeriyi açıp kapatabilmelidir. Test gerçek görev tamamlanmadan bitmiş sayılmaz.

Klavye testinde Tab sırası kadar odak bağlamı önemlidir. Mega menü açıldığında kullanıcı nerede olduğunu bilmeli; mobil menü kapandığında görünmez bağlantılar odak almamalı; dialog kapandığında odak kaybolmamalıdır. Ekran büyütmede sayfanın yalnız görünmesi değil, görev sırasının korunması gerekir.

İnsan testi farklı dil sürümlerini de kapsamalıdır. İngilizce metin daha uzun olduğunda buton, başlık veya menü taşabilir. Türkçe sayfanın geçmesi karşı dil sayfasının otomatik olarak geçtiği anlamına gelmez.

  • Menüden hedef içeriğe ulaşma
  • Quiz ve geri bildirim görevi
  • Veri silme görevi
  • Galeri dialogu ve odak dönüşü
  • TR/EN uzunluk ve taşma farkları
UYGULAMA KONTROLÜ

İçerik yazarının erişilebilirlik sorumluluğu

Erişilebilirlik yalnız CSS veya JavaScript işi değildir. Belirsiz bağlantı metni, çok uzun paragraf, açıklanmayan kısaltma, yanlış başlık sırası veya yalnız renge dayanan tablo; teknik kabuk doğru olsa bile içerik engeli oluşturabilir.

Yeni içerik yazarı, başlığı gerçek soruyla eşleştirmeli, bağlantının hedefini metinde açıklamalı, tablo başlıklarını doğru kurmalı ve görselin neden sayfada bulunduğunu belirlemelidir. İngilizce sayfada terimlerin açıklığı ayrıca insan eliyle kontrol edilir.

  • Başlık ve soru uyumu
  • Anlamlı bağlantı metni
  • Doğru tablo başlıkları
  • İşlevsel görsel açıklaması
  • İngilizce terim açıklığı
SON NOT

Önceliklendirme yöntemi

Bulunan sorunlar yalnız görsel rahatsızlığa göre değil, görevi engelleme düzeyine göre sıralanır. Ana menüye ulaşılamaması, quiz cevabının okunamaması, odak kaybı veya kişisel veriyi silme düğmesinin kullanılamaması yüksek önceliklidir. Küçük boşluk veya dekoratif hizalama sorunu daha düşük öncelikte olabilir. Buna rağmen düşük öncelikli sorunlar birikerek bilişsel yük oluşturabileceği için sürüm planında kaybolmaz.